Leiderschap op afstand: de leider als verbinder
“En als er iets is, bel je me. Het maakt niet uit wanneer.” Gert sloot zijn videogesprek af en keek naar zijn lijst. De namen die hij tijdens het teamoverleg van die ochtend had opgeschreven, had hij nu allemaal gesproken.
Hij had zichzelf aangeleerd om in online overleggen extra goed te kijken. Hoe zit iemand erbij? Doet hij mee of laat hij het over zich heen komen? Kijkt ze weg als het over de planning gaat? Die kleine dingen vertelden vaak het echte verhaal.
Nathalie en Ahmed
Die ochtend waren hem twee mensen opgevallen.
Nathalie had haar microfoon bijna het hele overleg uit staan en haar achtergrond geblurd. Op zich niets bijzonders, dat was zelfs de afspraak. Maar normaal had Nathalie in het rondje altijd wel iets te vertellen. Nu was ze kort: “Het gaat goed. Het werk dat ik krijg kan ik binnen de norm behandelen.” Daarna ging haar microfoon weer uit. Gert zag vermoeidheid in haar gezicht. Hij zei er niets van en schreef haar naam op.
Ahmed was precies het tegenovergestelde. Vrolijk, actief, grapjes, nog meer dan anders. Er zat een twinkeling in die Gert niet kon plaatsen. Goed om hem vandaag even te spreken, dacht hij. Ook Ahmed kwam op de lijst.
Mijn medewerkers gaan voor
Gert had jaren geleden in een team gewerkt waar de manager nooit tijd had. Toen hij zelf leidinggevende werd, nam hij zich één ding voor: mijn medewerkers gaan altijd voor. Hij was bereikbaar, hij kende zijn mensen en zij kenden hem.
Op kantoor kostte dat hem weinig moeite. Hij liep dagelijks langs zijn mensen, maakte een praatje, lachte om iets, voerde af en toe een serieus gesprek. Hij zag alles.
Sinds het team verspreid werkt, moest hij daar iets anders voor verzinnen. Geen spontane gesprekken meer, geen koffieautomaat, geen snelle blik over de werkvloer. Alleen nog geplande gesprekken met een onderwerp. Juist die gesprekken die nergens over leken te gaan, miste hij, want daar zat het teamgevoel in.
Het risico van ieder in zijn eigen kamer
Wat hij zag gebeuren was subtiel. Iedereen keek door zijn eigen bril naar hetzelfde werk, en zonder collega’s die daar terloops iets van vonden, werd dat beeld steeds vaster. Er werd minder gevraagd, dus minder gecorrigeerd. Er werd minder gecorrigeerd, dus er ontstonden aannames over elkaar. En met aannames komt wantrouwen mee.
Toen hij merkte dat dat ook zijn eigen team raakte, wist hij dat hij moest ingrijpen.
Nieuwe afspraken
Gert legde zijn zorgen op tafel. Veel collega’s herkenden het meteen. Samen maakten ze afspraken: een vast wekelijks overleg, regelmatig één op één met beeld erbij, en ruimte voor gesprekken die niet over het werk hoefden te gaan.
Het verving het langslopen niet. Maar het contact werd intensiever en het werkplezier kwam terug.
Goed nieuws
Ahmed sloot die dag om half zeven zijn laptop. Hij dacht terug aan het gesprek.
“Ahmed, alles goed?” Een standaardvraag. “Zeker wel.” “Je was vandaag opvallend vrolijk. Nog meer dan anders. Is er iets?”
Ahmed aarzelde. “Ik mag het eigenlijk nog niet vertellen.” Gert glimlachte. “Volgens mij word je vader.” Toen brak Ahmed. “Ja Gert, ik word vader. Ik ben zo blij. Ik kan wel huilen.” Zijn vrouw was negen weken zwanger, ze wilden het nog even voor zichzelf houden. “Maar tegen jou kan ik het wel zeggen.”
“Dat blijft tussen ons”, zei Gert.
Hij had niets bijzonders gedaan. Hij had gebeld. Maar soms is dat precies wat leiderschap is.
Steun
Nathalie zat die avond toch weer achter haar laptop. Gert had haar aangeraden om met de kinderen naar buiten te gaan, en dat had ze gedaan, maar het spoedwerk bleef aan haar trekken.
Het gesprek had haar geraakt. Hij had geluisterd, doorgevraagd en oprecht willen weten hoe het zat. Dat had ze gemist.
“Hoe gaat het echt?” had hij gevraagd. “Ik weet het eigenlijk niet”, had ze gezegd. Daarna kwam het eruit. Twee jonge kinderen, een partner die ook thuis werkt, een huis waarin altijd iemand iets van haar wil. Concentratieproblemen. Schuldgevoel, naar alle kanten. “Gert, ik hou het zo niet vol.”
Hij luisterde. Hij relativeerde waar dat kon en gaf ruimte waar dat nodig was. “Nathalie, dit is geen klagen. Dit is vertellen wat er speelt. We zijn samen verantwoordelijk voor het resultaat, dus we zijn ook samen verantwoordelijk dat iedereen zijn werk kan doen.” Die woorden maakten het verschil.
Echt leiderschap
Gert realiseerde zich die avond iets. Leiderschap op afstand gaat niet over controle, maar over aandacht. Niet over sturen, maar over zien. Niet over processen, maar over mensen.
En zien kost op afstand meer moeite. Je moet ervoor gaan zitten, je moet namen opschrijven, en je moet bellen zonder dat er een aanleiding is.
Werken aan leiderschap op afstand
Hoe staat het met het vertrouwen en de betrokkenheid in uw organisatie, nu uw mensen elkaar minder vaak zien? De Cultuurscan maakt het meetbaar.
